Verrassend soms hoe in een krant of magazine enkele verhalen elkaar zo dicht naderen, dat je als lezer vermoedt dat het zo bedoeld moet zijn door de redactie. Wat te denken over de boekenbijlage van NRC Handelsblad (31 januari 2014) waarin een bijdrage over de 19e eeuwse 'hype' rond het reizen via luchtballen naast een biografische notitie over de cultuurfilosoof Walter Benjamin staat afgedrukt?
De zucht naar het luchtruim nam zo'n proporties aan dat in een gravure de luchtballon "La Minerve" ervoor zorgt dat ineens een compleet dorp door de wolken zweeft, inclusief ziekenhuis, kerk, ... en een orkest op het voorplecht nabij de woning van de kapitein. Niet echt om veel vertrouwen in te hebben, nu wij op vandaag doordrongen zijn van verhalen over de Titanic en de Costa Concardia: te veel vertrouwen in menselijk kunnen kan best wel in het tegendeel uitpakken. Maar waar het om gaat: "...om de bol liepen promenades om te kunnen flaneren."
Flaneren als utopische realisatie: ook Benjamin erkende de kracht ervan, wilde met zijn Passagenprojekt de ziel van Parijs als de belichaming van de Europese moderniteit vatten. Steden om in te flaneren, om op zoek te gaan naar wat er allemaal broedt, tot leven komt en betekenis verleent. Flanerend construeert Benjamin denkbeelden of opvattingen die "beweeglijk en tegenstrijdig" zijn, even onvatbaar als de levende stad zelf.
Een stad - of zelfs maar een dorp - als luchtballon is een onmogelijke hypothese, is tot mislukken gedoemd, zo moeten we wel beseffen. Maar ook het flaneren van Benjamin eindigde in een jammerlijke zelfmoord, op de vlucht voor de nazi's die op hun beurt een utopie wilden verwerkelijken.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten